Quadriceps- en patellapeesruptuur

In het kort

Dit is een (vaak volledige) scheur van de pees die het been doet strekken, boven of onder de knieschijf. Het ontstaat plots, meestal door een zware, onverwachte belasting zoals struikelen of zwaar tillen. Het typische teken is dat u het been niet meer actief gestrekt kunt optillen. Een volledige scheur wordt vrijwel altijd geopereerd, bij voorkeur snel.

Wat is het?

Om het been te kunnen strekken werken de bovenbeenspier, de knieschijf en twee pezen samen: de quadricepspees (boven de knieschijf) en de patellapees (eronder). Scheurt één van beide volledig, dan is de ‘ketting’ onderbroken en lukt strekken niet meer.

Dit gebeurt plots, door een krachtige en onverwachte belasting van het gestrekte been, bijvoorbeeld bij struikelen of zwaar tillen. Een quadricepspeesruptuur komt vaker voor op latere leeftijd, een patellapeesruptuur eerder bij jongere mensen.

Wat zijn de symptomen?

• Plotse, hevige pijn: vaak met een hoorbaar of voelbaar knap.
• Niet kunnen strekken: u kunt het gestrekte been niet meer optillen of de knie niet gestrekt houden.
• Een voelbare delle: een holte boven of onder de knieschijf.
• Verschoven knieschijf: die staat opvallend hoog of laag.

Hoe stellen we de diagnose?

• Lichamelijk onderzoek: het onvermogen om het been actief te strekken en een voelbare gaping in de pees zijn sterke aanwijzingen.
• Röntgenfoto: toont de afwijkende stand van de knieschijf.
• Echografie of MRI: bevestigt de scheur en of die volledig of gedeeltelijk is.

Wat zijn de behandelingsopties?

Operatief. Een volledige scheur wordt vrijwel altijd geopereerd, want de strekfunctie herstelt niet vanzelf. Een vroege ingreep geeft het beste resultaat.

Conservatief. Alleen een gedeeltelijke scheur waarbij u het been nog actief kunt strekken, komt in aanmerking voor behandeling zonder operatie, met een brace en oefentherapie.

Wat houdt de chirurgie in?

Bij de operatie wordt de gescheurde pees terug aan de knieschijf vastgehecht, met hechtdraden door kleine boorgaatjes of met ankertjes in het bot. Het is geen acute spoedingreep, maar wordt best binnen enkele weken uitgevoerd: hoe langer men wacht, hoe moeilijker het herstel.

Hoe ziet de revalidatie eruit?

Na de operatie wordt de pees beschermd terwijl ze geneest. Een brace houdt de knie eerst gestrekt; buigen en belasten worden geleidelijk opgebouwd.

Fase	Wanneer	Doel
1 — Bescherming	Week 0–6	Brace, meestal gestrekt; spieren voorzichtig activeren; geleidelijk wat buigen.
2 — Beweeglijkheid	Week 6–12	Buiging stap voor stap uitbreiden; normaal leren stappen.
3 — Kracht	Maand 3–6	Strekkracht en functie opbouwen.
4 — Terug naar activiteit	Vanaf maand 6	Volledige belasting en, indien van toepassing, terugkeer naar sport.

Wat zijn de vooruitzichten?

Bij een tijdige operatie en een goede revalidatie zijn de vooruitzichten gunstig en keert de strekkracht grotendeels terug. Uitstel van de behandeling verkleint de kans op een volledig herstel.